Eert uw vader en uw moeder opdat uw dagen verlengd worden in het land dat de Heer, uw God, u geven zal’

Woensdag 21 maart 2018

Vijfde bijeenkomst van het project De Tien Woorden aan de hand van het boek “Erfenis zonder testament” van Maarten van Buuren en Hans Achterhuis

Zie actualiteit ‘Erfenis zonder testament’

Inleider: Anne-Marie Raat, vertrouwensarts bij Veilig Thuis, parochiaan van de geloofsgemeenschap  Franciscus Xaverius.

Anne-Marie Raat vertelt eerst iets over haar werk bij ‘ Veilig Thuis’. Veilig Thuis is het meldpunt van de overheid voor  geweld “achter de voordeur”, van -9 maanden tot 100 + jaar. Iedere dag hoort zij verhalen van kinderen die niet gekoesterd worden, van ouders met ernstige problemen die dagelijks ruzie hebben waar kinderen bij zijn en ouders die juist nadat ze uit elkaar zijn het leven van hun kinderen verzieken. Ze heeft te maken met ouderen die ernstig worden verwaarloosd en mishandeld. Niet genoeg eten, niet op tijd naar de WC, huisarrest, pesterijen, diefstal, knijpen en slaan.

Anne-Marie leest een gedicht voor van Yahaya Hassan, een Palestijns-Deense man van 23 jaar die dit geheel autobiografische gedicht schreef toen hij 19 jaar was.

Liefde

Vader kreeg nog een kind toen ik uit huis was geplaatst

Ik weet niet hoe het heet

En ben vergeten of het een jongen of een meisje is

In een weekend met verlof bezocht ik mijn vader

De kinderen waren blij en wilden spelen toen ik kwam

Maar zijn vrouw zei

Dat ik niet aan haar kinderen moest komen

Het oudste kind bleef maar naar mij toe kruipen

Ze sloeg hem in zijn gezicht met vlakke hand

Hij huilde en zei maar ik hou van je mama

Ze sloeg hem opnieuw en zei ik niet van jou

Moet en kan deze jongen zijn vader en moeder eren?

Het vijfde gebod zegt: Wie zijn vader en moeder eert, krijgt de belofte van tijd en ruimte. Tijd is een belofte in de toekomst op basis van de levenservaring van je ouders.  Ruimte in de zin van een plaats waar het leven waardig is. Elke ouder behoort daarom zo te leven dat hij de eerbied van het kind waard is. Dan pas kan hij het kind leren zijn ouders te eren en te respecteren. Anne-Marie vraagt zich af waarom niet het állereerste gebod aan Mozes in steen is gegrift:

Heb je kinderen lief, koester ze en behandel hen als je naaste én als kind -en niet als volwassene in het klein.

Anne-Marie is zich meer gaan verdiepen in de betekenis van het vijfde gebod. ‘Eert uw vader en uw moeder’ is het eerste gebod in de tien Woorden dat spreekt over de verhouding tussen mensen en het vijfde gebod is positief geformuleerd. In de Talmoed leest Anne-Marie over het gebod: het is om je te leren dat een mens die veel bezit maar zijn vader en moeder daar niet van laat profiteren op hun oude dag, alle dagen van zijn leven geldt als een dief en een moordenaar.

In dit gebod kun je lezen dat er een wederkerigheid tevoorschijn komt;  dus niet alleen van kind naar ouders maar ook van de ouders naar het kind. Ze verduidelijk dit aspect aan de hand van een gedicht van Philip Larkin:

Let this Be The Verse                                                                                                                                                                                              They fuck you up, your mum and dad.                                                                                                                                                                    They may not mean to, but they do.                                                                                                                                                                              They fill you with the faults they had                                                                                                                                                                           And add some extra, just for you.

But they were fucked up in their turn                                                                                                                                                                            By fools in old-style hats and coats,                                                                                                                                                                          Who half the time were soppy-stern                                                                                                                                                                           And half at one another’s throats.

Man hands on misery to man.                                                                                                                                                                                         It deepens like a coastal shelf.                                                                                                                                                                                    Get out as early as you can,                                                                                                                                                                                       And don’t have any kids yourself.

Laten we vooral onthouden dat er wederkerigheid kan ontstaan doordat het (volwassen) kind zijn eigen levensverhaal kan plaatsen  in het perspectief van het verhaal van de ouder.

Anne-Marie pleit er voor dat bijvoorbeeld in pastorale en therapeutische gesprekken veel aandacht wordt gegeven aan het levensverhaal van kind en ouder. Het kind moet toegang krijgen tot zijn eigen geschiedenis en die van zijn ouders. Dan kan het kind de ouder gewicht geven (eren) en opnieuw bekijken (letterlijke betekenis van re- specteren).  Het vijfde gebod kan dan luiden: ‘koester uw kind opdat het zijn ouders kan eren’.

Dit thema verwoordt Ida Gerhardt in het volgende gedicht:

 

De gestorvene                                                                 

Hier rust, met stof gevuld de mond,

Zij, die mij heeft gedragen;

Zij, die mij naar het leven stond

In al mijn levensdagen.

En nu haar lichaam moet vergaan,

Nu is zij in mij opgestaan.

 

-Ik kan haar niet verslaan.-

 

Tegenstem

Gij zijt uit haar: aanzie de steen:                                                                                                                                                                                  de nàmen zelfs hebt gij gemeen,                                                                                                                                                                                Aanvaard uw deel.-Ik zie u aan.                                                                                                                                                                                   Tot zij in vree zal slapen gaan.                                                                                                                                                                                    Tot gij in vrede hier zult staan.